Grenswijzer: wijs omgaan met grenzen - OC Styrka
De Grenswijzer van OC Styrka is een praktisch hulpmiddel dat medewerkers helpt bij het gepast omgaan met grensoverschrijdend en agressief gedrag. Het is geen methodiek, wel een kader voor gesprek- en afweging. Het helpt om een evenwicht te vinden tussen persoonlijke grenzen en de organisatiegrens. Tegelijk geeft het aan dat OC Styrka agressie en de impact ervan ernstig neemt. Voor cliënten, medewerkers én teams.
Hoe is de grenswijzer opgebouwd?
De Grenswijzer heeft vijf gedragsniveaus, elk aangeduid met een kleur. De niveaus bouwen op elkaar voort en moeten steeds in samenhang gelezen worden:
- Conform gedrag (blauw) – inzetten op relatie én preventief handelen bij lichte spanning
- GOG – eenmalig (groen) – omkeerbaar grensoverschrijdend gedrag
- Herhaaldelijk GOG (geel) – patroonvorming en verhoogde impact
- Ernstig GOG (rood) – veiligheid en communicatie staan onder druk
- Zeer ernstig GOG (zwart) – acute onveiligheid
Tussen blauw en groen staat bewust een ‘prikkeldraad’. Vanaf dat punt overschrijdt iemand een organisatiegrens. Het blauwe niveau (conform gedrag) laat zien hoe het belangrijk is om vroeg signalen op te vangen en erop in te spelen. Hier start het preventief werken door in te zetten op de relatie en de jongere te leren kennen.
Per gedragsniveau geeft de Grenswijzer aan:
- wat de kenmerken van het gedrag zijn;
- welke methodische reactie passend is, in lijn met het signaleringsplan;
- of registratie wenselijk of verplicht is;
- wie geïnformeerd moet worden;
- welke nazorg nodig is;
- of herstel nodig is voor cliënt, medewerker, groep en team
Hoe gebruik je de Grenswijzer in de praktijk?
Gebruik de Grenswijzer niet als checklist, maar als uitnodiging tot gesprek. De kracht zit in samen kijken, benoemen en afstemmen.
De Grenswijzer kan gebruikt worden als:
- toetssteen bij afspraken rond agressie;
- leidraad bij casusbesprekingen en teamoverleg;
- ondersteuning bij twijfel over registratie, vlaggen of nazorg;
- gespreksstarter over persoonlijke en professionele grenzen.
Ze vraagt steeds een vertaalslag naar:
- het ontwikkelingsniveau en de problematiek van de cliënt;
- de context van het incident;
- bestaande procedures en protocollen;
- bewust en reflectief handelen, met oog voor uitzonderingen.
Binnen Styrka zijn de kleuren ook gelinkt aan de vlaggen van het registratiesysteem. Zo kunnen medewerkers makkelijker de juiste vlag kiezen, wat soms moeilijk kan zijn in een emotionele toestand. Het helpt ook om gewenning en het onderschatten van incidenten tegen te gaan.
Hoe ontstond de Grenswijzer?
De Grenswijzer is het resultaat van een intensief en participatief traject binnen OC Styrka, begeleid door Boundy. Een werkgroep met medewerkers uit verschillende functies en entiteiten werkte samen aan een actualisering van het agressiebeleid. Al snel bleek dat er nood was aan een heldere en gedeelde organisatiegrens rond agressie.
Vertrekkend van de prikkeldraadoefening maakte de werkgroep een uitgebreide agressietabel. Na overleg, feedbackrondes met teams en bijsturing groeide dit uit tot een helder, werkbaar en breed gedragen hulpmiddel. Vandaag vormt de Grenswijzer de basis van het verdere agressiebeleid en geeft ze richting aan de visie van OC Styrka.
Om de visie en De Grenswijzer breed te introduceren, organiseerde de werkgroep 'de week rond agressie'. De visie werd via affiches toegelicht op alle personeelsvergaderingen. Leidinggevenden kregen ondersteuning om met de Grenswijzer aan de slag via praktijkcasussen.
Er werd ook een pocketversie van de Grenswijzer ontwikkeld: een vereenvoudigde versie die snel te raadplegen is.
Leuk weetje: deze pocketversies werden gemaakt door jongeren van Styrka Secundair Onderwijs @waterkant (type 2) in het semi-atelier. Zo werd beleid letterlijk en figuurlijk tastbaar.
