Window of Tolerance
We hebben elk een persoonlijk stressraam waarbinnen ons brein optimaal functioneert en we spanning en emoties goed tolereren. Wat gebeurt er als je buiten het raam gaat? En hoe kom je erin terug? Ontdek met dit model een aantal strategieën die helpend zijn om spanning te reduceren. Zowel voor jezelf als de mensen die je begeleidt en ondersteunt.
Wat is de Window of Tolerance?
De term en de theorie werd in 1999 geïntroduceerd door de Amerikaanse psychiater Dan Siegel binnen traumatherapie. Maar het is breder toepasbaar.
Om overdag goed te functioneren, hebben we een zeker niveau van activering en alertheid nodig, ook arousal genoemd. Dit helpt je om taken uit te voeren en goed met situaties om te gaan. Maar er is een boven- én een ondergrens: de hyper- en de hypoarousal. Wat zich tussenin bevindt noemen we de window of tolerance, ook wel het spanningsraam, het tolerantievenster, venster van veerkracht of kortweg het raampje genoemd.
De window of tolerance is de zone waarbinnen je spanning en wisselende emoties en energie goed verdraagt en in balans blijft. Binnen die zone werken alle onderdelen van je brein goed samen: je kunt helder nadenken, keuzes maken, flexibel reageren en contact maken met anderen. Er is een gevoel van harmonie en flow. Je bent in verbinding met jezelf én de ander. En je reageert vanuit rust, niet vanuit overleving. Hierdoor lukt het om op een passende en veerkrachtige manier te reageren op situaties.
Veerkracht betekent dat je goed kan omgaan met spanning of druk en niet buiten je raampje raakt.
Opgestapelde stress en trauma kan het raampje verkleinen
Opeenstapeling van stress, trauma of het gevoel van continue bedreiging kan je raampje of tolerantiezone verkleinen. Dit betekent dat de ‘optimale zone’ waarin je je rustig en kalm voelt smaller is en je sneller ontregeld raakt. Krijg je dan opnieuw met stress te maken, dan leidt het sneller tot de vecht- of vluchtmodus of tot onwillekeurig blokkeren of bevriezen.
Een smaller raampje zorgt er ook voor dat het langer duurt voor je weer rustig wordt, kalmeert en het overzicht terugwint.
Signalen herkennen
Hoe beter je jezelf leert kennen, hoe effectiever je aan de slag kan met je spanningsraampje.
Jezelf leren kennen doe je door een antwoord te zoeken op vragen als:
- Hoe gedraag je je als je in balans bent? Wat denk en voel je dan?
- Hoe merk je dat de spanning oploopt? Wat valt op aan je gedrag, wat gebeurt er in je lichaam en wat denk en voel je dan?
- Schiet je eerder in de rode zone (hyper-arousal) of de blauwe zone (hypo-arousal)?
- Welke situaties zorgen voor stress en brengen je buiten je raampje?
Hoe beter je weet hoe het voelt om in of uit je raampje te zitten, hoe beter je het bij jezelf zal opmerken.
Ontdek een aantal signalen door in de afbeelding hierboven op 'Herkenbaar?' te klikken.
Terug in je raampje komen
Een aantal technieken helpen om terug te keren naar de optimale zone. De aanpak verschilt naargelang je in hyper- of hypo-arousal zit. Vind inspiratie door in de afbeelding hierboven op 'Wat helpt' te klikken.
Omdat iedereen anders reageert, is het nuttig een persoonlijke gereedschapskist te voorzien of een rustplan op te stellen en waar dat kan je rustbrengers regelmatig te oefenen. Dan weet je waarop je kan terugvallen als dat nodig is. Ondersteun en begeleid je mensen die dit niet alleen kunnen.
Wil je het raampje op lange termijn verbreden? Bouw dan structureel meer aandacht in voor wat jou helpt om te ontspannen: denk aan dagelijkse meditatie, mindfulness en mededogen voor je zelf ontwikkelen. Hoe breder je raampje, hoe veerkrachtiger je omgaat met spannende situaties en de uitdagingen in het leven.
Bronnen:
- Dr Andreas Comninos: Inzicht in je 'Window of Tolerance'. Het bereik waarbinnen je prettig kunt functioneren
- Dr. Eva Kestens: De ‘window of tolerance’ of het raampje waarbinnen we stress kunnen verdragen.
- Traumanet – De Window of Tolerance