Check je beleid rond nabespreking en nazorg na afzondering en fixatie
Hoe conform is het beleid van je organisatie rond nabespreking en nazorg met de richtlijnen voor preventie en toepassing van afzondering en fixatie in situaties van agressie en escalatie? Met deze checklist toets je je beleid, krijg je zicht op sterke punten en verbetermogelijkheden en vind je informatie en instrumenten om knelpunten gericht aan te pakken.
Deze checklist is gebaseerd op de intersectorale richtlijnen over het voorkomen en toepassen van afzondering en fixatie uit 2021 en 2022. Die richtlijnen helpen organisaties, teams en hulpverleners om afzondering en fixatie zoveel mogelijk te voorkomen en om bij toepassing de veiligheid en menswaardigheid te bewaken.
In 2026 verscheen een nieuw intersectoraal richtlijnenkader. Deze checklist is nog gebaseerd op de eerdere richtlijnen, maar werd getoetst aan het nieuwe kader.
Deze checklist gaat over de procedures rond het nabespreken en de nazorg in je organisatie en de verhouding tot afzondering en fixatie bij ‘ernstig en acuut gevaar.’
Voor andere situaties verwijzen we naar de richtlijn ‘Preventie van afzondering en fixatie in situaties zonder ernstig en acuut gevaar, en de toepassing ervan met toestemming van de zorggebruiker of zijn vertegenwoordiger’.
De checklist is bedoeld voor:
- Jeugdhulp: Gemeenschapsinstellingen, Residentiële organisaties voor bijzondere jeugdzorg, GES+ voorzieningen, Observatie- en behandelcentra, Onthaal- observatie- en oriëntatiecentra, Veilig Verblijf.
- Geestelijke gezondheidszorg: Psychiatrische centra of ziekenhuizen, Psychiatrische verzorgingstehuizen, (Kinder)psychiatrische afdelingen van algemene ziekenhuizen.
- Zorg voor personen met een handicap: Multifunctionele centra
- Revalidatie: Revalidatie voor verslaafden (7.73), Psychosociale revalidatie voor kinderen
Garandeert een volledige ‘ja’-score op deze checklist dat je organisatie werkelijk goed bezig is?
- Conformiteit met deze checklist betekent niet automatisch dat de organisatie voldoet aan alle wettelijke voorwaarden. Deze werden niet meegenomen bij de opmaak van deze checklist. Weet ook: wetgeving kan wijzigen.
- Wat op papier staat is niet altijd gelijk aan wat in de praktijk gebeurt. Wees hierin kritisch ten aanzien van je eigen werking.
- Het richtlijnenkader is geen checklist, het gebruik ervan past binnen evidence-based practice. Het richtlijnenkader biedt jou inzicht in de meest recente wetenschappelijke, en mensenrechterlijk onderbouwde inzichten anno 2025. Je past deze niet toe zonder goed na te denken. Professionals combineren deze inzichten steeds met de eigen kennis en ervaring. Daarnaast heb je ook oog voor jouw cliënt. De wensen, waarden en situatie van de cliënt spelen een grote rol. Wat voor de ene persoon goed is, past misschien niet bij een ander. Daarom luister je naar de cliënt en neem je die informatie mee in je beslissing.
- Deze checklists bieden geen volledig beeld. Wel bieden ze een overzicht rond bepaalde thema’s die raken aan de preventie en toepassing van afzondering en fixatie binnen jouw organisatie. Bepaalde thema’s kunnen dus onvoldoende belicht worden door enkel te werken met deze checklist.
Waarom deze checklist?
Na een incident zijn opvang, nazorg en herstel van belang voor de zorggebruiker in kwestie, de betrokken hulpverlener(s) en eventuele omstaanders en niet betrokken zorggebruikers. Bovendien hebben nabesprekingen van afzondering en fixatie heeft een preventief effect op afzonderingen en fixaties in de toekomst.
